{"id":159,"date":"2025-11-17T11:02:38","date_gmt":"2025-11-17T11:02:38","guid":{"rendered":"https:\/\/atolyer10.com\/?p=159"},"modified":"2025-11-28T08:08:29","modified_gmt":"2025-11-28T08:08:29","slug":"lewis-caroll-ve-jean-cocteaunun-aynalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atolyer10.com\/?p=159","title":{"rendered":"Lewis Carroll ve Jean Cocteau&#8217;nun Yans\u0131malar\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-text-align-center has-small-font-size\"> Lewis Caroll&#8217;\u0131n el yazmas\u0131nda bir sayfa ( <a href=\"https:\/\/digitalcollections.nypl.org\/collections\/4e76ac60-fd1a-0134-4ee5-71e0a0ece547\">https:\/\/digitalcollections.nypl.org\/collections\/4e76ac60-fd1a-0134-4ee5-71e0a0ece547<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\" style=\"font-style:normal;font-weight:400\"><strong>1865<\/strong>&#8216;te Charles Lutwidge Dodgson taraf\u0131ndan <strong>Lewis Caroll <\/strong>takma ad\u0131yla Alice Harikalar Diyar\u0131nda ( <em><strong>Alice&#8217;s Adventures in Wonderland<\/strong><\/em>) isimli kitap yay\u0131nlan\u0131yor. Dodgson asl\u0131nda Oxford&#8217;da a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131 bir matematik\u00e7i, hatta kendi ismiyle yaz\u0131p Krali\u00e7e Victoria&#8217;ya g\u00f6nderdi\u011fi matematik denemeleri var. Ancak onu tan\u0131mam\u0131z\u0131 sa\u011flayan edebiyat tarihinde nonsense(sa\u00e7ma) kategorisinde yer bulan Alice&#8217;in maceralar roman\u0131. Bu da demek olur ki iyi matematik ve mant\u0131k ayn\u0131 zamanda harikulade sa\u00e7mad\u0131r.  Bununla \u015funu demek istiyorum ki iyi matematik ve mant\u0131k ayn\u0131 zamanda m\u00fckemmel sa\u00e7ma olabilir ve b\u00f6ylesi harikuladedir. Kitab\u0131n el yazmas\u0131nda Dodgson taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7izimler bulunur. Daha sonra bu \u00e7izimler John Tenniel&#8217;le birlikte yeniden olu\u015fturmu\u015ftur. Viktorya d\u00f6neminin siyasi, dini \u00e7eki\u015fmeleri i\u00e7inde kat\u0131 toplumsal ahlak anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc ironisi yaparken ayn\u0131 zamanda farkl\u0131 d\u00f6nemlerin yeni tekrarlar\u0131n\u0131n ironisi de yapmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\" style=\"font-style:normal;font-weight:400\">&#8220;Evde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir fareye \u015f\u00f6yle dedi \u00d6fke: Haydi y\u00fcr\u00fc mahkemeye ! Sana dava a\u00e7a\u00e7a\u011f\u0131m, itiraz istemiyorum. Do\u011frusu bu sabah yapacak ba\u015fka bir i\u015fim yok &#8220;<br>Fare: &#8220;J\u00fcrinin ve yarg\u0131c\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6yle bir mahkeme nefesimizi bo\u015fa harcamak olur&#8221; dedi \u00f6fkeye.<br>Ya\u015fl\u0131, kurnaz \u00d6fke: &#8220;J\u00fcri de yarg\u0131\u00e7 da ben olaca\u011f\u0131m, seni yarg\u0131lay\u0131p mahkum edece\u011fim&#8221;* (Alice Harikalar Diyar\u0131nda \u0130\u015f Bankas\u0131 Yay\u0131nlar\u0131,2017, sf.23)<br><br>Viktorya d\u00f6nemi dekadans\u0131nda Dodgson&#8217;un sandal gezisinde \u00fc\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocu\u011fa anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenen masallar\u0131 kafas\u0131 at\u0131p yazm\u0131\u015f oldu\u011fu tahminiyle g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fan romanlar, d\u00f6nemin uyulan, daralt\u0131lm\u0131\u015f alg\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde; mant\u0131\u011f\u0131 hayal g\u00fcc\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcp topa tutuyor desek m\u00fcbala\u011fa etmeyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu hayal g\u00fcc\u00fc ve akl\u0131n uyumuyla zengin alegori, okuyucular\u0131 cetvelin d\u0131\u015f\u0131ndaki oyuna, g\u00f6r\u00fcnenin g\u00f6r\u00fcnmeyen ger\u00e7e\u011finin d\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00e7alarak d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm hikayesi sunar. Bug\u00fcn 150 ya\u015f\u0131nda olan Roman, tav\u015fan deli\u011finden fantastik bir d\u00fcnyaya d\u00fc\u015fen Alice&#8217;in maceralar\u0131n\u0131 konu al\u0131r. Harikalar Diyar\u0131nda Alice i\u00e7in pek de harika \u015feyler olmaz asl\u0131nda, daha \u00e7ok \u015fa\u015fk\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcrten, afallatan, sersemleten olaylar\u0131n \u00f6rg\u00fcs\u00fcnde ortaya \u00e7\u0131kan ani d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler, fiziksel yoksunluklar, bilmeceler, ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 mant\u0131k oyunlar\u0131na, fiziki orant\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 deneyimler, uyumsuzluklar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu sert de\u011fi\u015fimler gibi i\u00e7inden ge\u00e7ilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan deneyimler bulunur. Sonucunda art\u0131k Alice elbisesini temiz tutmakla g\u00f6revli gen\u00e7 bir han\u0131mefendiden, K\u0131z\u0131l Krali\u00e7e&#8217;ye, vesilesiyle Tirana direnen biri olur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">&#8220;U\u00e7urun \u015funun kafas\u0131n\u0131!&#8221; diye ba\u011f\u0131rd\u0131 Krali\u00e7e, avaz\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 kadar. Ancak kimse k\u0131p\u0131rdamad\u0131.<br>&#8220;Kim dinler ki senin s\u00f6z\u00fcn\u00fc? Bir kart destesinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011filsiniz!&#8221;*( \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131, 2017, sf.104)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"> 1871 y\u0131l\u0131nda ise kitab\u0131n devam\u0131 niteli\u011finde (\u00d6zg\u00fcn:<em><strong>Through the Looking-Glass, and What Alice Found There,<\/strong>&nbsp;veya k\u0131saca&nbsp;<strong>Through the Looking-Glass)<\/strong><\/em>&nbsp;(T\u00fcrk\u00e7e:&nbsp;<em>Aynan\u0131n \u0130\u00e7inden ve Alice&#8217;in Orada G\u00f6rd\u00fckleri<\/em>)&nbsp; yay\u0131nlan\u0131r. Alice bu sefer \u015f\u00f6minenin \u00fczerindeki aynan\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7erek kocaman bir satran\u00e7 oyununda piyon oluyor. Sekizinci kareyi ge\u00e7erse krali\u00e7e olacak. Her hamlede bilmece ve macera i\u00e7 i\u00e7e. Bu sefer Alice d\u00fcnya i\u00e7indeki ger\u00e7ekli\u011fine bir de kendi i\u00e7inden bakmak durumunda kal\u0131yor. Zira Alice Krali\u00e7e oldu\u011funda ad\u0131n\u0131 kaybetme tehlikesi ya\u015f\u0131yor sevmedi\u011fi bir \u00e7ok sorumlulukla birlikte tac\u0131 tak\u0131nca.  &#8220;Laf a\u011f\u0131zdan bir kez \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, art\u0131k kesinle\u015fir, sonu\u00e7lar\u0131na katlanmal\u0131s\u0131n.&#8221; diye hat\u0131rlat\u0131yor K\u0131z\u0131l Krali\u00e7e.  (sf.95,\u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131). Satran\u00e7 tahtas\u0131n\u0131n di\u011fer karakterleri olan Konu\u015fan \u00e7i\u00e7ekler, her \u015feyin unutuldu\u011fu ormanlar, Ayn\u0131s\u0131 ve T\u0131pk\u0131s\u0131 isimli ikizler, zaman, \u015fapkac\u0131 karakterleriyle bu kez d\u00f6nemin yan\u0131 s\u0131ra alg\u0131lanan ger\u00e7ekli\u011finin sualleriyle d\u00fcnyaya \u00e7aresiz teslimiyetimizin sevinciyle doldurmu\u015ftur kalemi. Hen\u00fcz o \u00fcnl\u00fc Einstein do\u011fmam\u0131\u015f; yanl\u0131\u015flanamaz, kan\u0131tlanamaz Kuantum teorisi doktora teziyle ger\u00e7e\u011fi tek boynuzlu ata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcp belle\u011fimize b\u0131rakmazdan \u00f6ncedir bu sorgular.    <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">&#8220;D\u00fcnya sadece bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir,&#8221; dedi adam:<br>Engin, dipsiz&nbsp;deniz&#8221;&#8230; (\u00dc\u00e7 ses isimli b\u00f6l\u00fcmden al\u0131nt\u0131d\u0131r, <a href=\"https:\/\/allpoetry.com\/Lewis-Carroll#\">https:\/\/allpoetry.com\/Lewis-Carroll#<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">&#8230;\u0130\u015fin en ilgin\u00e7 yan\u0131, etraflar\u0131ndaki a\u011fa\u00e7lar\u0131n ve ba\u015fka \u015feylerin yerleri hi\u00e7 de\u011fi\u015fmemi\u015fti; ne kadar h\u0131zl\u0131 giderlerse gitsinler hi\u00e7 bir \u015feyi ge\u00e7memi\u015flerdi. &#8220;Acaba b\u00fct\u00fcn her \u015fey bizimle birlikte mi hareket etti?&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">&#8220;Demek d\u00fc\u015f g\u00f6rmemi\u015fim, diye s\u00f6ylendi. Ya da hepimiz ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn par\u00e7alar\u0131y\u0131z. Tek umudum d\u00fc\u015f\u00fcn benim olmas\u0131. K\u0131z\u0131l krali\u00e7enin de\u011fil. Ba\u015fka birinin d\u00fc\u015f\u00fcnde yer almak hi\u00e7 ho\u015fuma gitmez.&#8221; <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">Alice&#8217;in d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc d\u00fcnya bana iki D\u00fcnya sava\u015f\u0131 aras\u0131nda insan ger\u00e7ekli\u011finin yak\u0131n g\u00f6zl\u00fcklerle sorgulayan avangarde(avangart) \u00fcretimlerle benzerlikler ta\u015f\u0131r. Buradan \u00f6rnek ald\u0131\u011f\u0131n Jean Cocteau 1889-1963 tarihlerinde ya\u015fam\u0131\u015f \u00e7ok disiplinli sanat\u00e7\u0131 kavram\u0131n\u0131n hakk\u0131n\u0131 veren \u015fiir, tiyatro, sinema, resim ve tasar\u0131m alanlar\u0131nda \u00fcretim yapm\u0131\u015f bir sanat\u00e7\u0131. Cocteau&#8217;nun filmlerini izlerken orfik \u00f6\u011feler ile mitleri d\u00f6nemin avangart ger\u00e7e\u011fi i\u00e7inde tekrar sahneledi. Ger\u00e7ek ve \u00f6tesi aras\u0131nda kap\u0131, ayna, koridor gibi sembollerini ge\u00e7i\u015f olarak kulland\u0131. Filmlerin i\u00e7inde karnaval benzeri tiyatro sahneleri, y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, bo\u015f sato ve banliy\u00f6ler, atmosferik de\u011fi\u015fimler ile mekan zihinselle\u015fir. Karakterler zamanlar, d\u00fcnyalar aras\u0131nda gezinirken ger\u00e7ekler bozulur. Bu fantazya \u00fczerinden Caroll ve Cocteau&#8217;nun yap\u0131tlar\u0131 d\u00f6nemlerin modernizmi i\u00e7inde sonsuz olu\u015fuma giren \u00f6\u011felerle bezelidir. Mitler d\u00f6nemin \u00fcslubuyla yaz\u0131lmaya devam eder, aynalar di\u011fer ger\u00e7ekli\u011fi g\u00f6stermeye.. Peki buradan kendi tasvirlerimizi g\u00f6rebilir miyiz ?<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:100%\">\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img  title=\"\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"643\" height=\"511\" data-id=\"188\" src=\"https:\/\/atolyer10.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Testament-of-Orpheus-1.jpg\"  alt=\"Testament-of-Orpheus-1 Lewis Carroll ve Jean Cocteau&#039;nun Yans\u0131malar\u0131\"  class=\"wp-image-188\" srcset=\"https:\/\/atolyer10.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Testament-of-Orpheus-1.jpg 643w, https:\/\/atolyer10.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Testament-of-Orpheus-1-300x238.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 643px) 100vw, 643px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img  title=\"\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"208\" height=\"282\" data-id=\"193\" src=\"https:\/\/atolyer10.com\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/82428914_1_x.webp\"  alt=\"82428914_1_x Lewis Carroll ve Jean Cocteau&#039;nun Yans\u0131malar\u0131\"  class=\"wp-image-193\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><em>Orpheus&#8217;un Vasiyeti.<\/em>&nbsp;1960. Fransa. Y\u00f6netmen: Jean Cocteau<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\" style=\"text-decoration:none\">&#8230;I\u015f\u0131\u011f\u0131n eklemleri, ge\u00e7itler, merdivenler, tahtlar,<br>\u00d6clerden mekanlar, sevin\u00e7lerden kalkanlar,<br>F\u0131rt\u0131nal\u0131 co\u015fkun duygular\u0131n karga\u015fas\u0131. Her biri birer<br>Ayna : D\u0131\u015far\u0131 yans\u0131tt\u0131klar\u0131 kendi g\u00fczelliklerini<br>Geri almaktalar kendi benliklerine&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">(Rainer Maria R\u0130lke, Duino A\u011f\u0131tlar\u0131, \u0130kinci a\u011f\u0131ttan al\u0131nt\u0131d\u0131r, Cev: S\u00fcha Ergand)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131ma g\u00f6re Cocteau&#8217;nun ilham perilerinden biri Oscar Wilde di\u011feri Rilke olmu\u015f. Edith Piaf&#8217;la da son derece s\u0131k\u0131 dostlar. Wilde&#8217;\u0131n \u0130ngiliz Sahnelerinde yasaklanan oyunu Salome hakk\u0131nda \u015fiirler yazan Cocteau, &#8220;Dorian Grey&#8217;in Portresi&#8221; nin Tiyatro uyarlamas\u0131n\u0131 yap\u0131yor. Bu e\u015fcinsel oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle yetene\u011fi g\u00f6lgelenen Oscar Wilde&#8217;a a\u00e7\u0131k bir sayg\u0131 duru\u015fu. 11 Ekim&#8217;de s\u0131k\u0131 dostu Edith Piaf&#8217;\u0131n vefat\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131ndan sonra kendisi de ayn\u0131 g\u00fcn kalp krizi neticesiyle vefat ediyor. Fakat  Cocteau bizi yine ters k\u00f6\u015feye yat\u0131r\u0131p 30 y\u0131l \u00f6ncesinden \u015f\u00f6yle diyor &#8220;Size s\u00f6yleyece\u011fim \u00e7ok g\u00fczel ve \u00fcz\u00fcc\u00fc bir haberim var: Ben \u00f6ld\u00fcm.&#8221; <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><strong>Jean Cocteau Filmografisi<\/strong> <strong>(Y\u00f6netmen<\/strong>)<br>Jean Cocteau fait du cin\u00e9ma, 1925<br>Le Sang d&#8217;un Po\u00e8te, 1930 (Bir \u015eairin Kan\u0131)<br>L&#8217;Eternel retour, 1943 (Ezeli D\u00f6n\u00fc\u015f)<br>La Belle et La B\u00eate, 1946 (G\u00fczel ile \u00c7irkin)<br>L&#8217;aigle \u00e0 deux t\u00eates, 1947<br>Les parents terribles, 1948 (Korkun\u00e7 Aile)<br>Orph\u00e9e, 1950 (Orfe)<br>Coriolan, 1950<br>La villa Santo-Sospir, 1952<br>Le testament d&#8217;Orph\u00e9e, 1960 (Orfe&#8217;nin Vasiyeti) <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">Cocteau&#8217;nun \u015fiir sevgisi, anla\u015f\u0131lmakla ilgili bir yerde konumlanm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u00d6yleki ki yaz\u0131lar\u0131n\u0131 okurken \u015fiirle tutkusu kendini g\u00f6steirir , keza filmlerinde de \u015fair hep ba\u015frol olmu\u015ftur. &#8220;\u015eair asla hayranl\u0131k istemez, bir \u015fair i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck felaket yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131larak be\u011fenilmektir.&#8221; Daha fazla okuma i\u00e7in <a href=\"https:\/\/en.wikiquote.org\/wiki\/Jean_Cocteau\">https:\/\/en.wikiquote.org\/wiki\/Jean_Cocteau<\/a> adresini ziyaret edebilirsiniz.  <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lewis Caroll&#8217;\u0131n el yazmas\u0131nda bir sayfa ( https:\/\/digitalcollections.nypl.org\/collections\/4e76ac60-fd1a-0134-4ee5-71e0a0ece547) 1865&#8216;te Charles Lutwidge Dodgson taraf\u0131ndan Lewis Caroll takma ad\u0131yla Alice Harikalar Diyar\u0131nda ( Alice&#8217;s Adventures in Wonderland) isimli kitap yay\u0131nlan\u0131yor. Dodgson asl\u0131nda Oxford&#8217;da a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131 bir matematik\u00e7i, hatta kendi ismiyle yaz\u0131p Krali\u00e7e Victoria&#8217;ya g\u00f6nderdi\u011fi matematik denemeleri var. Ancak onu tan\u0131mam\u0131z\u0131 sa\u011flayan edebiyat tarihinde nonsense(sa\u00e7ma) kategorisinde yer bulan Alice&#8217;in [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":163,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[29,27,25,24,28,32,31],"class_list":["post-159","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-avangart","tag-aynanin-icinden","tag-jean-cocteau","tag-lewis-carroll","tag-orpheus","tag-oscar-wilde","tag-rainer-maria-rilke"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/159","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=159"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/159\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":258,"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/159\/revisions\/258"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/163"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}