{"id":1643,"date":"2026-11-03T14:52:41","date_gmt":"2026-11-03T14:52:41","guid":{"rendered":"https:\/\/atolyer10.com\/?p=1643"},"modified":"2026-11-03T14:52:46","modified_gmt":"2026-11-03T14:52:46","slug":"sanatin-erkeksiz-tarihi-asli-kotaman","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atolyer10.com\/?p=1643","title":{"rendered":"Sanat\u0131n Erkeksiz Tarihi, Asl\u0131 Kotaman"},"content":{"rendered":"\n

Feminist sanat\u0131n temellerini olu\u015fturan “Neden B\u00fcy\u00fck Kad\u0131n Sanat\u00e7\u0131 Yok?” sorusu 1971 y\u0131l\u0131nda Amerikal\u0131 sanat tarih\u00e7isi Linda Nochlin taraf\u0131ndan sorulmu\u015ftur. Peki ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck kad\u0131n sanat\u00e7\u0131 yok mu? Yoksa b\u00fcy\u00fck kad\u0131n sanat\u00e7\u0131 yok d\u00fc\u015f\u00fcncesi, y\u00fczy\u0131llard\u0131r kad\u0131nlar\u0131 s\u00f6m\u00fcren, kad\u0131nlar\u0131n erkeklerin gerisinde kalmas\u0131 \u00fczerine i\u015fleyen ataerkil sistemin bizlere farkl\u0131 bir dayatmas\u0131 m\u0131?<\/p>\n\n\n\n

Nochlin, sordu\u011fu sorunun a\u00e7\u0131k\u00e7a hatal\u0131 oldu\u011funu savunur. As\u0131l sorun kad\u0131nlar\u0131n do\u011fu\u015ftan gelen bir yetene\u011fe sahip olmamas\u0131 ya da var olan yetene\u011fini \u00e7al\u0131\u015farak geli\u015ftirmemesi de\u011fildir. Kad\u0131nlar\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 ve yetenekli oldu\u011fu halde b\u00fcy\u00fck bir sanat\u00e7\u0131 olarak kabul edilmemesinin as\u0131l nedeni deha, yetenek ve b\u00fcy\u00fckl\u00fck kavramlar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca erkeklere atfedilmesidir.<\/p>\n\n\n\n

Linda Nochlin, makalesine bir sanat galerisi sahibinin kendisine ”Ben kad\u0131nlar\u0131 koleksiyonlar\u0131ma dahil etmek istiyorum, istiyorum ama bak\u0131yorum, bak\u0131yorum eserlere sonra da soruyorum. Neden b\u00fcy\u00fck kad\u0131n sanat\u00e7\u0131 yok?” sorusu \u00fczerine bu ismi vermi\u015ftir.

<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131 Kotaman’\u0131n Sanat\u0131n Erkeksiz Tarihi kitab\u0131 daha \u00f6nce duymad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, bilmedi\u011fimiz kad\u0131n sanat\u00e7\u0131lar\u0131 erkeklerin g\u00f6lgesi alt\u0131ndan \u00e7\u0131kararak g\u00f6rmemize yard\u0131mc\u0131 oluyor. 50 sanat\u00e7\u0131n\u0131n 50 sanat eserini yazmak \u00fczere \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bu yolu, g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 kad\u0131n-erkek e\u015fitsizli\u011fini deneysel, duygu dolu ve par\u00e7al\u0131 bir yaz\u0131 tipiyle anlat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

“Sanat tarihi yaz\u0131l\u0131rken kad\u0131nlar bir yanl\u0131\u015fl\u0131k sonucu, basit\u00e7e unutulduklar\u0131 i\u00e7in ya da yeterince iyi kad\u0131n sanat\u00e7\u0131lar olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131lmad\u0131. Sanat tarihi ba\u015f\u0131ndan beri kad\u0131nlar\u0131, dahas\u0131 erkek olmayanlar\u0131 d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakt\u0131. Akademi de toplumsal cinsiyet hiyerar\u015fisinin kurulmas\u0131na her zaman katk\u0131 sa\u011flad\u0131. Sonunda erkek olmayan sanat\u00e7\u0131lar\u0131n eserleri saklanmad\u0131, kataloglanmad\u0131, o sanat\u00e7\u0131lara sanat\u00e7\u0131 olabilme \u015fans\u0131 verilmedi, sanat\u00e7\u0131lar cinsiyetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan asla e\u015fit \u015fartlara sahip olamad\u0131. D\u00f6neminde \u00fcnl\u00fc olanlar bile unutulurken baz\u0131lar\u0131 tan\u0131nma k\u0131sm\u0131na bile yakla\u015famad\u0131. Tabiri caizse nice yetenek s\u00fcnd\u00fc gitti.”



Hale Asaf<\/strong>



\"haleasaf1<\/p>\n\n\n\n

Mihri M\u00fc\u015ffik’in ye\u011feni Hale Asaf baz\u0131 a\u00e7\u0131lardan teyzesinden biraz daha \u015fansl\u0131yd\u0131. Devlet bursuyla yurt d\u0131\u015f\u0131nda e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f ve e\u015fiyle birlikte T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nerek Bursa\u2019da ya\u015famaya ba\u015flam\u0131\u015f. Ancak Bursa\u2019daki toplumsal \u00e7evreye uyum sa\u011flamakta zorlanm\u0131\u015f; resimleri ve ya\u015fam tarz\u0131 nedeniyle ele\u015ftirilmi\u015f. Bursa K\u0131z \u00d6\u011fretmen Okulu\u2019nda g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada \u00e7ar\u015f\u0131da sald\u0131r\u0131ya u\u011fram\u0131\u015f, sald\u0131r\u0131 s\u0131ras\u0131nda bay\u0131lm\u0131\u015f. Bu olay\u0131n ard\u0131ndan \u0130stanbul\u2019a d\u00f6nm\u00fc\u015f, daha sonra yeniden yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f, ancak kanser oldu\u011funu \u00f6\u011frenmi\u015f ve 38 ya\u015f\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir. Mihri M\u00fc\u015ffik ise ya\u015fam\u0131n\u0131n son y\u0131llar\u0131n\u0131 yoksulluk i\u00e7inde ge\u00e7irmi\u015f ve kimsesizler mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f. Bu kad\u0131nlar yeteneklerinin bedelini a\u011f\u0131r bir \u015fekilde \u00f6demi\u015f. <\/p>\n\n\n\n

Mihri M\u00fc\u015ffik, s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 ki\u015fili\u011fi ve geleneksel kurallara kar\u015f\u0131 tavr\u0131yla dikkat \u00e7ekmi\u015f. Giyiminde \u00f6zg\u00fcr davranm\u0131\u015f, \u0130stanbul D\u00e2r\u00fclmuallim\u00e2t\u0131\u2019nda (K\u0131z \u00d6\u011fretmen Okulu) resim \u00f6\u011fretmenli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde \u00e7\u0131plak model kullanmak ve a\u00e7\u0131k havada resim dersleri d\u00fczenlemek istemi\u015f. Ancak d\u00f6nemin ahlaki anlay\u0131\u015f\u0131 ve toplumsal bask\u0131lar\u0131 bu giri\u015fimlerin \u00f6n\u00fcnde engel olu\u015fturmu\u015f. \u00c7\u0131plak model kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik tepkiler nedeniyle \u00e7e\u015fitli sorunlar ya\u015fam\u0131\u015f, heykellerin edep yerlerini \u00f6rtmek gibi \u00e7\u00f6z\u00fcmler bulmak zorunda kalm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Yazar burada ailenin kad\u0131n ve sanat\u00e7\u0131 olmalar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla zorluklar ya\u015fayan mensuplar\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131rm\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Sanat e\u011fitimi alabilmeleri i\u00e7in \u0130stanbul’da imk\u00e2n\u0131 bulunmayan bu sanat\u00e7\u0131lar, solu\u011fu Avrupa’da ald\u0131lar. Ancak ko\u015fullar orada da kolay de\u011fildi, \u00fcstelik bu iki ressam da zaman\u0131n en \u00f6nde gelen ailelerinden geliyordu. Bu zaten ba\u015fka t\u00fcrl\u00fcs\u00fc m\u00fcmk\u00fcn olmayan bir \u00f6nermedir. Zira ailesi sanat\u00e7\u0131 ya da entelekt\u00fcel olmayan bir\u00e7ok ressam ya da ressam aday\u0131 da farkl\u0131 sebeplerle bu d\u00fcnyaya hi\u00e7 eser b\u0131rakmadan g\u00f6\u00e7\u00fcp gittiler.<\/p>\n\n\n\n

Hale Asaf’\u0131n bu k\u00fcbist portresi, o d\u00f6nem T\u00fcrkiye’deki k\u00fcbist \u00e7al\u0131\u015fmalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemliydi. Hem spesifik hem de son derece stilize olan bu portre sanat\u00e7\u0131n\u0131n i\u00e7sel ya\u015fam\u0131n\u0131n benzersiz bir \u015fekilde ortaya koyma bi\u00e7imiydi. Modigliani tarz\u0131 uzun, \u00fc\u00e7genimsi Afrika maskelerine benzeyen bir surat g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Modigliani’de bu y\u00fczleri melankolik bir duyguyla yap\u0131yordu. Otoportreler sanat\u00e7\u0131n\u0131n kendisini nas\u0131l g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve nas\u0131l g\u00f6stermek istedi\u011fini anlatt\u0131klar\u0131 i\u00e7in bu resimlere bakarak sanat\u00e7\u0131lar\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131 hakk\u0131nda fikir sahibi olup yorum yapabilmek m\u00fcmk\u00fcn oluyor.
K\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta hastal\u0131klarla m\u00fccadele etmeye ba\u015flayan, hayat\u0131n ona sundu\u011fu zorluklara kar\u015f\u0131 resmini siper eden Asaf’\u0131n bu zorluklarla m\u00fccadele ederken neler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilecek tek \u015fey resimleridir.<\/p>\n\n\n\n

Kad\u0131nlar olarak hayatlar\u0131m\u0131z bazen birbiriyle \u00e7arp\u0131\u015f\u0131yor, bazen de uzakla\u015f\u0131yor birbirinden. \u00c7o\u011fuklukla ana meselemiz hep ayn\u0131 kal\u0131yor, kad\u0131n olman\u0131n bize kazand\u0131rd\u0131klar\u0131 ve kaybettirdikleri.<\/p>\n\n\n\n



Louise Bourgeois<\/strong>



\"louisebourgeois1<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc kapat\u0131p kocaman bir \u00f6r\u00fcmcek d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde bize korkun\u00e7 geliyor. Belki de o \u00f6r\u00fcmcek her i\u015fe yeti\u015fmek, sabah ak\u015fam \u00e7evresindeki hayat\u0131 \u00f6rebilmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Louise Bourgeois ya\u015fam\u0131nda 1930’lu y\u0131llardan 2010 y\u0131l\u0131na kadar etkin olarak \u00e7al\u0131\u015fan bir sanat\u00e7\u0131d\u0131r. \u00dcnl\u00fc eserlerinden olan \u00f6r\u00fcmcek motifini sanat hayat\u0131 boyunca \u00e7e\u015fitli bi\u00e7im ve b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerde kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Sanat\u00e7\u0131 ilk b\u00fcy\u00fck \u00f6r\u00fcmcek heykelini 1994 y\u0131l\u0131nda yap\u0131yor, y\u0131llar i\u00e7inde yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6r\u00fcmceklerin boyutu giderek b\u00fcy\u00fcyor. Belki de i\u00e7inde biriken duygular\u0131, annesine olan \u00f6zlemini bu \u015fekilde sanat\u0131na yans\u0131t\u0131yor. Yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6r\u00fcmceklerin bacaklar\u0131 gotik katedrallere benziyor, sekiz bacakl\u0131 bu canl\u0131 z\u0131tl\u0131klar\u0131m\u0131z olmadan ayakta duramayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6steriyor. \u0130nsan\u0131 insan yapan bir\u00e7ok duygu ortakt\u0131r, kad\u0131n\u0131 kad\u0131n yapan \u00f6zellikler maalesef ortak de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Sanat\u00e7\u0131 s\u00f6yle\u015filerinde yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6r\u00fcmceklerin annesi oldu\u011funu s\u00f6yler. \u00d6r\u00fcmce\u011fin ayn\u0131 annesi gibi ak\u0131ll\u0131, bilin\u00e7li, zarif ve yararl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Uzun bacaklar\u0131 sayesinde her i\u015fe yeti\u015fen \u00f6r\u00fcmcekler ile annesi aras\u0131nda bir ba\u011f kurar. \u00d6r\u00fcmcekler sevilmemek pahas\u0131na zararl\u0131 b\u00f6cekleri yiyerek ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyay\u0131 daha g\u00fcvenli bir hale getirir.<\/p>\n\n\n\n

Louise Bourgeois, i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 heykel, \u00e7izim, bask\u0131 resim, enstalasyon gibi farkl\u0131 bi\u00e7imlerle anlatan d\u0131\u015favurumcu bir sanat\u00e7\u0131d\u0131r. \u00c7ocukluk travmalar\u0131n\u0131, derinde kalan duygular\u0131n\u0131, hat\u0131ralar\u0131n\u0131 bir \u00f6r\u00fcmce\u011fin a\u011f\u0131n\u0131 \u00f6rmesi gibi titizlik ve incelikle sanat\u0131na i\u015flemektedir.
Sanat\u0131 anlamak i\u00e7in hissetmek bilmekten daha \u00f6nemlidir. \u00d6r\u00fcmce\u011fe bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda hissetti\u011fimiz ne ise \u00f6r\u00fcmce\u011fin anlatmak istedi\u011fi de odur. Sanat daima bir a\u00e7\u0131klama gerektirmez.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"Maman
<\/p>\n\n\n\n

Bourgeois, sanat\u0131yla duygular\u0131n\u0131, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvensizli\u011fi, korku ve kayg\u0131lar\u0131n\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131nda asl\u0131nda hepimiz ad\u0131na konu\u015ftu. Devasa bir \u00f6r\u00fcmce\u011fi g\u00f6rmememiz, onu hal\u0131n\u0131n alt\u0131na s\u00fcp\u00fcrmemiz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Metrelerce y\u00fckseklikteki \u00e7elik ve mermer \u00f6r\u00fcmceklerin alt\u0131ndan ge\u00e7ebilir, \u00f6r\u00fcmce\u011fin alt\u0131nda oturup bir anne gibi sizi korumas\u0131n\u0131 isteyebilirsiniz. Sanat\u00e7\u0131 \u00f6r\u00fcmceklerin en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131nda ad\u0131n\u0131 Maman koymu\u015ftu. <\/p>\n\n\n\n

Bu dev \u00f6r\u00fcmcek sab\u0131rla a\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ren, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 korumaya \u00e7al\u0131\u015fan bir anneyi anlat\u0131yordu. Ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan bir tehdit olarak g\u00f6r\u00fclen, sevilmeyen bu \u00f6r\u00fcmcek ayn\u0131 zamanda yaln\u0131zd\u0131. Kimse oldu\u011fundan daha iyi ve daha g\u00fczel g\u00f6r\u00fcnmeye \u00e7al\u0131\u015fmayan birini ba\u011fr\u0131na basmaz, asl\u0131nda kendisi olan ki\u015fiyi a\u00e7\u0131k y\u00fcreklilikle kabuk etmez. Bourgeois, asl\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6r\u00fcmceklerle hem annesini hem de kendisini d\u00fcnyaya anlatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Verdi\u011finiz kararlar, almak zorunda oldu\u011funuz sorumluluklar nedeniyle \u00e7ok da e\u011flenceli bir insan olarak g\u00f6r\u00fclmedi\u011finiz t\u00fcm anlar\u0131 g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcne getirin. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n size “Bu kadar s\u0131k\u0131c\u0131 olmak zorunda m\u0131s\u0131n, her \u015feyi kafana takmak zorunda m\u0131s\u0131n, sadece e\u011flenmek i\u00e7in bir \u015feyler yapamaz m\u0131s\u0131n?” sorular\u0131n\u0131 y\u00f6neltti\u011fi anlar\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. \u00c7ocuk kalabilme l\u00fcks\u00fcn\u00fc ya\u015fayamayan kad\u0131nlar\u0131, hen\u00fcz k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta olgun bir karaktere b\u00fcr\u00fcnmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131z anlar\u0131 hat\u0131rlay\u0131n. Louise Bourgeois’in heykellerine bir daha bak\u0131n, bu heykeller sessizli\u011fe g\u00f6m\u00fclen b\u00fct\u00fcn kad\u0131nlar ad\u0131na konu\u015fuyor.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Maria Sibylla Merian<\/strong>



\"Mariasibyllamerian<\/p>\n\n\n\n

Merian, yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarla zoolojinin kurucular\u0131ndan biri olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, yapt\u0131\u011f\u0131 ill\u00fcstrasyonlar\u0131n b\u00f6ceklerin ya\u015fam\u0131yla ilgili yanl\u0131\u015f bilinen bir\u00e7ok bilgiyi de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Uzun y\u0131llar yok say\u0131larak ne kadar \u00f6nemli bir i\u015f yapt\u0131\u011f\u0131 insanl\u0131ktan gizlenen Merian’\u0131n i\u015fleri neredeyse 20. y\u00fczy\u0131lda tekrar g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131km\u0131\u015f, kendisi ancak o zaman hak etti\u011fi de\u011feri g\u00f6rmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Anlat\u0131lanlara g\u00f6re Merian k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftan itibaren bir b\u00f6cek tutkunuydu. S\u00fcrekli d\u0131\u015far\u0131da zaman ge\u00e7irerek toplad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6ceklerin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 resimlerini yap\u0131yor ve resim yapt\u0131k\u00e7a daha \u00e7ok b\u00f6cek toplamak i\u00e7in kendisini yine d\u0131\u015far\u0131 at\u0131yordu. Ayr\u0131ca Merian’\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde b\u00f6ceklerin pek tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6ylenemezdi. O d\u00f6nemde insanlar\u0131n b\u00f6ceklerin \u015feytan\u0131n canavarlar\u0131 olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri de yads\u0131namaz bir ger\u00e7ekti. \u00c7\u00fcnk\u00fc inanca g\u00f6re, b\u00f6cekler, kalm\u0131\u015f yemek art\u0131klar\u0131nda, tozda, \u00e7i\u011f ette yoktan var oluyor ve bir anda ortaya \u00e7\u0131k\u0131yordu. \u00dcreme bi\u00e7imleri insanlar i\u00e7in korkutucuydu. Ak\u0131l s\u0131r erdirilemez bir taraflar\u0131 vard\u0131. Bug\u00fcn e\u011fer bu bilgiler bize cahilce ve hatta biraz komik geliyorsa bunun nedeni Maria Sibylla Merian’\u0131n ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ve yarat\u0131c\u0131 ki\u015fili\u011fidir. Bug\u00fcn b\u00f6ceklerin nas\u0131l \u00fcredi\u011fini, nas\u0131l bir metamorfoz ge\u00e7irdiklerini biliyorsak bu biraz da burada ad\u0131 ge\u00e7en ekolojist ve entomolojist ill\u00fcstrat\u00f6r sayesinde olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"mariasiblyyy \"mariamerian-scaled<\/p>\n\n\n\n

Merian, k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015f\u0131nda \u00e7izmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 b\u00f6cek \u00e7izimlerini evlenince de b\u0131rakmad\u0131. \u0130ki k\u0131z\u0131 oldu ve onlarla birlikte b\u00f6cek toplamaya devam etti. Ancak hik\u00e2ye hep benzerdi, o d\u00f6nemde bu i\u015flerle u\u011fra\u015fabilmek i\u00e7in bile ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir s\u0131n\u0131ftan geliyor olmak gerekiyordu. Merian’\u0131n ailesinde sanat\u00e7\u0131lar vard\u0131, o bu gereklili\u011fi sa\u011fl\u0131yordu. Ama bu yine de onun 1650’li y\u0131llarda ya\u015fayan bir kad\u0131n oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini de\u011fi\u015ftirmiyordu. Merian evlendikten sonra \u00e7i\u00e7eklerle ilgili ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir kitap yay\u0131mlad\u0131. \u0130leriki senelerde e\u015finden bo\u015fand\u0131. K\u0131zlar\u0131n\u0131n birini yan\u0131na alarak bir seyahate \u00e7\u0131kmaya karar verdi. Bu seyahat elbette ki Meria’n\u0131n \u00e7i\u00e7ekleri ve b\u00f6cekleriyle ilgili olacakt\u0131r. Bir gemiye bindiler ve Surinama do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131lar. Surinam, G\u00fcney Amerika’da Hollanda s\u00f6m\u00fcrgesi olan bir \u00fclkeydi. Oraya vard\u0131ktan sonra toplayabildikleri kadar b\u00f6cek ve \u00e7i\u00e7e\u011fi kayda ge\u00e7irmeye ba\u015flad\u0131lar. Merian ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00e7izimler yapt\u0131. B\u00f6ceklerin metamorfozunu, kelebeklerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc insanlarla ilk payla\u015fan da oydu. Kaynaklar, Merian’in bilim ad\u0131na seyahat eden ilk ki\u015fi oldu\u011fundan bahsediyor.<\/p>\n\n\n\n

Meran’\u0131n ko\u015fullar\u0131 ku\u015fkusuz a\u011f\u0131rd\u0131. Ayr\u0131ca \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmak i\u00e7in gitti\u011fi Surinam, do\u011fas\u0131 gere\u011fi hem \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in bir cennet hem de ya\u015famak i\u00e7in zor bir yerdi. Merian burada toplad\u0131\u011f\u0131 ve resmini yapt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrleri ard\u0131ndan kitaba \u00e7evirdi. Bu kitapta Surinam’\u0131n bitkilerine, b\u00f6ceklerine, s\u00fcr\u00fcngen hayvanlar\u0131na yer verdi. Bu hayvanlar\u0131 do\u011fal ortamlar\u0131 i\u00e7inde resmetti. B\u00f6cekleri bitkilerle beraber resmetti, b\u00f6ylece b\u00f6cek ve bitki aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ve bunun ekosistem a\u00e7\u0131s\u0131ndan anlam\u0131n\u0131 da anlatm\u0131\u015f oldu. Uzun seneler kalmak istedi\u011fi Surinam’da sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sebebiyle iki sene kalabildi. Ard\u0131ndan Amsterdam’a geri d\u00f6nd\u00fc. Beraberinden getirdi\u011fi eserin de\u011feri ise kendisi \u00f6ld\u00fckten y\u00fczy\u0131llar sonra anla\u015f\u0131labildi.
<\/p>\n\n\n\n

\"mariaaaaa
<\/p>\n\n\n\n

Kad\u0131n sanat\u00e7\u0131lar\u0131n bug\u00fcn biliniyor olabilmeleri i\u00e7in ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 ko\u015fullardan ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131 gerekiyor. Kendilerinin herhangi bir \u00fcr\u00fcn ortaya koyamayaca\u011f\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc bir yarat\u0131c\u0131l\u0131k s\u00fcrecinin sadece erke\u011fe ait olabilece\u011fi, kad\u0131nlar\u0131n sanat\u0131n\u0131n daha hafife al\u0131nabilecek, zay\u0131f bir sanat olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u00e7o\u011fu zaman sadece sanat\u00e7\u0131 ailelerin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n bu mesle\u011fi se\u00e7ebilmesine olanak tan\u0131yordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc e\u011fitim g\u00f6rmenize izin verilmiyorsa, nereden \u00f6\u011freneceksiniz? Uzun y\u0131llar usta \u00e7\u0131rak ili\u015fkisi i\u00e7inde y\u00fcr\u00fcyen sanat d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7inde, \u00e7\u0131rak olmas\u0131na izin verilmeyen kad\u0131nlar nas\u0131l ve nereden bilgi alacaklar? Nas\u0131lsa yapacaklar\u0131 i\u015flerin yeterince iyi olmayabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi de cabas\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Kad\u0131nlar i\u00e7in sanat d\u00fcnyas\u0131nda var olmak bug\u00fcn bile zorluklar a\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece m\u00fcmk\u00fcn olmuyor. Kad\u0131nlar y\u0131llarca bilim ve sanat alan\u0131nda temsil bulamad\u0131, yazd\u0131klar\u0131 ve \u00e7izdikleri kitaplara ge\u00e7medi, dahas\u0131 \u00fcrettikleri de\u011ferli olarak kabul edilmedi\u011fi i\u00e7in ar\u015fivi tutulmad\u0131. Uzun y\u0131llar \u00f6nemli sanat okullar\u0131na kabul edilmediler. Sosyal hayat\u0131n koydu\u011fu engellerin yan\u0131nda hukuki engeller de vard\u0131. Asl\u0131nda Merian ve onun gibi kad\u0131nlar t\u00fcm bu zorluklar\u0131 bir \u015fekilde a\u015fmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f olanlar. Muhtemel ki bunun bedelini a\u011f\u0131r \u00f6dediler. Ya ba\u015faramayanlar? Onlar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011funu s\u00f6ylemek \u00e7ok kolay olurdu.<\/p>\n\n\n\n

“Bu kitab\u0131 \u00e7emberin d\u0131\u015f\u0131na itilmi\u015f t\u00fcm sanat\u00e7\u0131lar\u0131 anabilmek i\u00e7in yazd\u0131m. Sanat tarihinde karanl\u0131k kalan yerleri ayd\u0131nl\u0131\u011fa davet etmek i\u00e7in bir ad\u0131m atmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Yeterli de\u011fil ama bu bir ba\u015flang\u0131\u00e7. Kad\u0131n sanat\u00e7\u0131lar\u0131 sanat tarihi i\u00e7inde yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmek ayn\u0131 zamanda politik bir meydan okumad\u0131r. Bu ad\u0131m\u0131 atmaya kendim i\u00e7in oldu\u011fu kadar kendi k\u0131z\u0131m ve t\u00fcm \u00e7ocuklar i\u00e7in de ihtiya\u00e7 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00dcmit ediyorum ki bu alanda daha niceleri yaz\u0131ls\u0131n.”


Kad\u0131n bir sanat\u00e7\u0131 olarak, sanata erkek egemen sistemden uzak bir noktadan bakarak bizlere anlatan, sanat tarihinin perde arkas\u0131nda kalm\u0131\u015f sanat\u00e7\u0131lar\u0131n hayat\u0131yla ufkumuzu a\u00e7an, kad\u0131n\u0131n sanattaki yerine bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131z\u0131n de\u011fi\u015fmesini sa\u011flayan Asl\u0131 Kotaman’a t\u00fcm kad\u0131nlar ad\u0131na te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Feminist sanat\u0131n temellerini olu\u015fturan “Neden B\u00fcy\u00fck Kad\u0131n Sanat\u00e7\u0131 Yok?” sorusu 1971 y\u0131l\u0131nda Amerikal\u0131 sanat tarih\u00e7isi Linda Nochlin taraf\u0131ndan sorulmu\u015ftur. Peki ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck kad\u0131n sanat\u00e7\u0131 yok mu? Yoksa b\u00fcy\u00fck kad\u0131n sanat\u00e7\u0131 yok d\u00fc\u015f\u00fcncesi, y\u00fczy\u0131llard\u0131r kad\u0131nlar\u0131 s\u00f6m\u00fcren, kad\u0131nlar\u0131n erkeklerin gerisinde kalmas\u0131 \u00fczerine i\u015fleyen ataerkil sistemin bizlere farkl\u0131 bir dayatmas\u0131 m\u0131? Nochlin, sordu\u011fu sorunun a\u00e7\u0131k\u00e7a hatal\u0131 oldu\u011funu savunur. […]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":1644,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[84,211],"tags":[233,231,234,89,232,237,236,235,98],"class_list":["post-1643","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gorsel-sanatlar","category-kitap","tag-asli-kotaman","tag-feminizm","tag-hale-asaf","tag-kadin","tag-linda-nochlin","tag-louise-bourgeois","tag-maria-sibylla-merian","tag-mihri-musfik","tag-sanat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1643","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1643"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1643\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1655,"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1643\/revisions\/1655"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1644"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1643"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1643"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atolyer10.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1643"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}