İstanbul Boğaziçi Müzesi’nde “Mehtabı Sürükledik Sularda: Bir Boğaziçi Hikâyesi” sergisi, Boğaziçi’nin geçmişini farklı yönleriyle tanımamızu sağlıyor. Ali Kayaalp’in küratörlüğünü yaptığı sergide haritalar, gravürler, fotoğraflar, kartpostallar, resimler ve edebî metinler bir araya getirilmişti. Sergiyi gezerken bu görsel kaynaklar aracılığıyla kıyıların, yerleşimlerin ve gündelik yaşamın zaman içinde nasıl değiştiğini görüyoruz.

Burada haritaların, bölgenin coğrafi özelliklerini kaydederken mekânı farklı ölçekler ve sınırlar üzerinden nasıl tanımladığı anlatılıyordu. Haritaları ve diğer görsel belgeleri birlikte değerlendirmek, geçmişte Boğaziçi’nin nasıl görüldüğünü ve anlamlandırıldığını düşünmemizi sağlıyor.

“Boğaziçi’ni Görmek” bölümünde, bölgeye gelen seyyahların, yazarların ve sanatçıların bakış açılarıyla karşılaşıyoruz. Fotoğrafın yaygınlaşmasından önce gravürlerle resimlenen kitaplar, Boğaziçi’ni görmemiş insanlara bu coğrafyayı tanıtıyordu. Geniş açılı manzaralarda doğa ve mimari birlikte ele alınıyor; yalılar, kıyı köyleri, iskeleler ve kayıklar görüntünün önemli parçalarını oluşturuyordu. Özellikle 19. yüzyılda nüfusun artmasıyla kıyıların görünümünün değiştiğini öğrenmek, bu görselleri tarihsel birer belge olarak da değerlendirmeme yardımcı oldu.

Kayıkçıların yolcu taşıması, balıkçıların çalışmaları ve kıyılardaki farklı toplumsal grupların yaşamı, suyun bölge için ne kadar belirleyici olduğunu gösteriyordu. Şirket-i Hayriye’nin kurulmasıyla ulaşımın kolaylaşması, kıyı yerleşimlerinin kentle bağlantısını güçlendirmişti. Yalı sakinleriyle işçilerin, balıkçılarla şairlerin aynı coğrafyada bulunması, Boğaziçi’nin çok çeşitli yaşamları barındırdığını ortaya koyuyordu.

Serginin ilerleyen kısmında, 1970’lerden sonra hızlanan değişime ilişkin açıklamaları okudum. 1973’te Boğaziçi Köprüsü’nün açılmasıyla ulaşım kolaylaşırken bölgedeki yapılaşma da artmıştı. Tepelerin konutlarla dolması, sahil yollarının genişletilmesi ve yeni bağlantı yollarının açılması, kıyıyla kurulan ilişkiyi değiştirmişti. Bu bilgileri geçmişe ait görüntülerle birlikte görmek, bugünkü İstanbul’un oluşumunu daha somut biçimde anlamamı sağladı.

Bu gezi boyunca sanatın, edebiyatın ve arşiv belgelerinin bir kentin hafızasını nasıl taşıdığını görüyoruz. Boğaziçi’ne bundan sonra bakarken kıyıların görünümünün yanında, orada yaşamış insanların gündelik hayatını ve zamanın bıraktığı izleri de düşüneceğiz.

Gezinin en güzel yanlarından biri de müzenin geniş camlarından İstanbul’u izlemekti. Deniz, kıyıda sıralanan vapurlar ve iskelenin hareketliliği, sergide anlatılan yaşamın bugünkü karşılığını gözlerimin önüne getiriyordu. İçeride Boğaziçi’nin geçmişini incelerken pencerelerin hemen ötesinde şehrin gündelik hayatının sürmesi, sergiyle manzara arasında etkileyici bir bağ kuruyordu.

Üst katta dolaşırken İstanbul’u daha geniş bir açıdan seyretmek ise bu deneyimi tamamladı. Paşabahçe Vapuru’nun da yer aldığı manzara, denizin mavisi ve karşı kıyının görünümüyle uzun süre bakmak isteyeceğim bir görüntü sunuyordu. Sergiyi ziyaret edeceklerin camların önünde durup şehri izlemeye ve üst katı gezmeye de zaman ayırmasını öneririm. İstanbul’un geçmişini keşfettikten sonra bugünkü güzelliğini bu noktadan seyretmek, geziyi daha da anlamlı ve keyifli kılıyor.

Adres

Tomtom, 34427 Beyoğlu/İstanbul

https://www.joinfavor.com/mekan/istanbul-bogaz-muzesi-fe0fa181-d25e-41d7-90ad-8ed83a7f0440

https://www.instagram.com/istanbulbogazmuzesi/