Pablo Picasso •, 1917,
1. Dünya Savaşının gölgesinde Paris cephesinin de etkisiyle sanatın geleneksel formlarıyla bağların kopmaya başladığı bir dönem 1900’lerin ilk yarısı eleneksel sanat fikrinin fiilen çöktüğü öenmli bir eşikti.. Paris’te sanatçılar savaşın dehşeti ve politik karışıklığı aşmak için avangard deneylere yöneldiler. Sanatı temsil etmek için değil bozmak için kullanmaya başladılar. Bu sırada Marinetti’nin Fütürist Manifestosu (1909) yayınlanmış hız, gürültü, makineler ve şehir sanatta önem kazanmıştı. Bu sesler Parade balesinde Satie tarafından klullanıldı. Ancak fütürizmin yüceltmesinin aksine sesleri alay ve hicivle birleşti.. Güzellik uyumsuzluklta, çatşmada, yıkımda, tekrar arandı. Independent gazetesi “Bu Büyük Savaş işte! Adı üstünde!” diye manşet atmıştı.* Böyle bir ortam halkın içinde bilinmezliğin bütün yankılarını taşır. ,Sanat cephesinde de Kübizm, fütürizm, Dada sızıntıları, Satie’nin müzik çevresinde Antı-romantizm ve Cocteau gibi disiplinlerarası sanat aynı anda dolaşımdadır.
1909’da Sergei Diaghilev adında rus bir sanat simsarı “Ballets Russes” adında devrimci bir rus balesi topluluğu kurdu. Diaghilev’in dönemin gösteri sanatlarına gürültülü mizüğin sahnesini ve dekorun dansı engellemesi gibi radikal kararları kurumsal olarak alabilmeyi münkün kıldı. Parade balesi “Ballets Russes” toluluğu için Diaghilev tarafından Cocteau’ya sipariş olarak geldi. Tarihi ekip ; Satie müzikleri, Cocteau’nun metinleri, Picasso’nun kostüm ve dekorları ve Leadine Massime’nin koreografıyla kuruldu. Diaghilav’ın temel ilkesi notlara “Beni şaşırt” olarak düşmüştür “Etonne-moi!” ve bunun ardından Parade’nin bu beklentiyi hakkıyla vermiştir.
“Parade”resim, şiir, müzik ve tiyatro estetiğini birleştiren ilk kübist-dadaist bale olma özelliği taşır. Bu bir baledir ama teatral bir pandomimdir. Protesttir. Picasso’nun en yakın entellektüel destekçilerinden Şair Guillaume Apollinaire‘ Parade’yi bir tür “sür-réalisme” olarak tanımlamış ve Sürrealizm sanat hareketi olarak ortaya çıkmasından önce terim ortaya çıkmıştır. Onlar sanatın sınırlarını yıkmaya geldil!
Jean Cocteau ve Pablo Picasso 1915 yılında tanışır. Cocteau Picasso’yu Modernliğin mimarı olarak över. “Picasso elinde bir meşaleyle ilerler; ardında, artık anladığı her şeyi yakar.”* Bu ikilinin birliğinden resimsel kübizmin sahneye taşınır. Cocteau ve Eric satie’nin ise daha duyusal bir bağları vardır. İkisi de Wagnerci duygusallığa, yüksek sanat ciddiyetine, romantik patosa (duygu yükü) karşıdır. Cocteau, Satie müziğinin basitliğini, mantıksal bir estetik olarak görür “Satie müzikteki tüm ciddiyeti reddetti.” diye ifade eder röportajında. Ona göre bu basitlik, izleyicinin beklentilerini kırıyordu. Satie kendi sözleriyle yaptığı “Parade müziğini, karakterlerin atmosferini vurgulamak için gerekli olan çevredeki sesleri vurgulamak amacıyla bir zemin olarak yani yalnızca belirli seslere altyapı olarak kullanarak besteledim.” diyor. Bu sözü mizahidir çünkü Igor Stravinsky Bahar Ayini (Fransızca: eserinde ritmik devrimini yapmış , skandal olan müzik zeminini oluşturmuştur. Artık Paris’te bale bile güzel olmak zorunda değildir. Picasso iise bu ölçüde büyük kostümlerle Kübizmi tuvalden çıkarıp mekana ve bedene büründürmüştür Kostümlerin içinde hareket etmek her ne kadar zor olsa da Leonide Massime’de bunu amaçlayan bir kareograftı. Picasso tarafından yapılan Massime tablosuna linkten https://museupicassobcn.cat/en/collection/artwork/harlequin-leonide-massine ulaşabilirsiniz.
https://museupicassobcn.cat/en/collection/artwork/harlequin-leonide-massine
https://ozge.ersu.net/yazilar/gezi-yazilari/birinci-dunya-savasi-ve-etimolojisi/
Jean Cocteau, Var Olmanın Zorluğu , 1947, Picasso üzerine düşünceler
https://margaretevangeline.com/Holey-Space-Catalog-Essay-by-Edward-Lucie-Smith-2010
https://www.youtube.com/watch?v=36CM_MUepIM Eric Satie’nin müziğine buradan ulaşabilirsiniz.
https://www.youtube.com/watch?v=WATQDqjAOUc&t=40s Ekip Röportaj’a bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz
https://www.youtube.com/watch?v=ia1AAZzNzB4 Bale’yi kaydın kaydı olarak buradaki linkten izleyebilirsiniz
Share this content:
Yorum gönder