Soul (2020): Yaşamın Anlamı ve İnsan Olmak Üzerine Bir Animasyon
2020 yılında Pixar Animation Studios tarafından hazırlanan Soul, Pete Docter ve Kemp Powers yönetmenliğinde çekilmiş bir animasyon filmidir. Senaryosu Pete Docter, Mike Jones ve Kemp Powers tarafından yazılan film, 100 dakika sürmektedir. Fantastik, komedi ve müzikal türlerini bir araya getiren yapım, insanın yaşam amacı, tutkuları, kişiliği ve hayata bakışı üzerine bir hikâye anlatır.

Filmin yönetmeni Pete Docter, animasyon alanındaki çalışmalarına California Institute of the Arts’ta aldığı eğitimle başlamıştır. 1990 yılında Pixar’a katılan Docter, Toy Story filminde animatör olarak görev almıştır. Daha sonra Monsters, Inc., Up ve Inside Out gibi önemli animasyon filmlerini yönetmiştir. Docter’ın filmlerinde insan duyguları, kişilik, hafıza ve yaşam deneyimleri önemli bir yer tutmaktadır.
Soul filminin ortaya çıkışında da yönetmenin kişisel gözlemleri ve insanın doğasına yönelik soruları etkili olmuştur. Docter, oğlunun doğumundan itibaren kendine özgü bir kişiliğe sahip olduğunu gözlemlemiş ve insanların kişiliklerinin nereden geldiğini sorgulamaya başlamıştır. Bu düşünce, filmde insanların dünyaya gelmeden önce kişilik özellikleri kazandığı ruhlar dünyasının oluşturulmasına katkı sağlamıştır.
Filmin yardımcı yönetmeni Kemp Powers ise senaryo ve karakter gelişimi sürecinde önemli rol üstlenmiştir. Özellikle filmin başkarakteri Joe Gardner’ın yaşadığı çevrenin, müzikle ilişkisinin ve kültürel arka planının gerçekçi biçimde aktarılmasına katkıda bulunmuştur. Filmde New York’un Harlem bölgesi, caz müziği ve müzisyenlerin yaşamı önemli bir yer tutmaktadır.

Hikâyenin merkezinde, New York’ta yaşayan Joe Gardner adında bir müzik öğretmeni bulunur. Joe, yıllardır profesyonel bir caz piyanisti olmanın hayalini kurmaktadır. Ancak hayatını geçindirmek için bir okulda müzik öğretmenliği yapmaktadır. Öğrencilerine müziği sevdirmeye çalışırken kendi hayalini gerçekleştirmek için de fırsat kollamaktadır.
Bir gün Joe, uzun zamandır beklediği önemli bir fırsatla karşılaşır. Ünlü caz müzisyeni Dorothea Williams’ın grubunda piyano çalmak için seçmelere katılır ve performansıyla dikkat çekerek sahneye çıkma şansı elde eder. Bu gelişme, Joe için müzik kariyerinde önemli bir dönüm noktasıdır. Ancak bu fırsatın sevincini yaşarken beklenmedik bir kaza geçirir ve kendisini yaşam ile ölüm arasındaki farklı bir dünyada bulur.
Joe, burada insanların dünyaya gelmeden önce kişiliklerinin ve ilgi alanlarının şekillendiği Büyük Öncesi (The Great Before) adlı bir yerde olduğunu öğrenir. Bu dünyada yeni ruhlar, dünyaya gönderilmeden önce çeşitli özellikler kazanmakta ve kendilerine ait kıvılcımlarını bulmaya çalışmaktadır. Joe ise henüz dünyaya gelmeye hazır olmayan 22 adlı bir ruhla karşılaşır.

22, uzun zamandır dünyaya gitmek istemeyen ve yaşamın kendisine sunabileceği şeylere karşı ilgisiz olan bir ruhtur. Joe ise kendi hayatına geri dönmenin yollarını aramaktadır. İkili, bu amaç doğrultusunda birlikte hareket etmeye başlar. Yaşanan olaylar sonucunda Joe ve 22, kendilerini New York’ta, insanların günlük yaşamlarının içinde bulurlar. Burada karşılaştıkları deneyimler, ikisinin de hayata ve yaşamın anlamına ilişkin düşüncelerini etkiler.
Film, gerçek dünya ile ruhlar dünyasını birbirinden farklı görsel anlatımlarla ele alırken müzik, kişilik, tutku ve yaşam deneyimleri gibi kavramları hikâyenin merkezine yerleştirir. Soul, bir insanın hayallerini gerçekleştirme arzusunun yanı sıra günlük yaşamın içinde karşılaştığı deneyimleri de konu alan bir animasyondur.

Bu sahnede Joe, yıllardır beklediği müzik performansını gerçekleştirdikten sonra Dorothea’ya beklediği duyguyu yaşamadığını anlatır. Dorothea ise genç bir balığın okyanusu ararken aslında zaten okyanusun içinde yüzdüğünü fark etmesini anlatan bir hikâye paylaşır.
Dorothea’nın balık hikâyesi
Orijinal İngilizce diyalogdan kısa alıntılar:
Young Fish (Genç Balık):
“I’m trying to find this thing they call the ocean.”
“Okyanus dedikleri şeyi bulmaya çalışıyorum.”
Older Fish (Yaşlı Balık):
“That’s what you’re in right now.”
“Zaten şu anda onun içindesin.”
Young Fish:
“What I want is the ocean.”
“Benim istediğim okyanus.”
Kaynak: Soul (2020), Academy senaryo taslağı, s. 112.
Hikâyenin anlatımı
Dorothea’nın anlattığı hikâyede genç bir balık, okyanusu bulmak amacıyla yaşlı bir balığın yanına gider. Ona okyanusu aradığını söyler. Yaşlı balık ise aradığı okyanusun zaten içinde bulunduğunu belirtir. Ancak genç balık, bulunduğu yeri yalnızca su olarak görür ve aradığı şeyin bundan çok daha fazlası olduğunu düşünür.
Dorothea’nın anlattığı balık hikâyesi, Joe’nun yaşadığı değişimi anlamak açısından filmin önemli noktalarından biridir. Joe, başlangıçta mutluluğu yalnızca profesyonel müzik kariyerine ulaşmakla ilişkilendirirken, yaşadığı deneyimlerin ardından yaşamın tek bir hedefe ulaşmaktan ibaret olmadığını fark eder. Film, Joe ve 22’nin hikâyesi üzerinden yaşamın anlamını, insanın kendisini tanıma sürecini ve günlük deneyimlerin değerini ele alarak sona erer.

Soul, hikâyesi boyunca yaşam amacı, tutku, kimlik ve insanın dünyayla kurduğu ilişkiyi farklı semboller üzerinden ele alır. Filmdeki Büyük Öncesi, henüz dünyaya gelmemiş ruhların kişilik özelliklerini kazandığı bir alan olarak tasarlanmıştır. Bu dünya, insanın doğmadan önceki varoluşuna ilişkin fantastik bir anlatım sunar. Ruhların dünyaya gönderilmeden önce bir kıvılcım bulması ise filmin temel kavramlarından biridir.

Filmin sonunda Joe, 22’nin dünyaya gitmesine yardımcı olmak için kendi dönüş hakkından vazgeçer. Bu karar, karakterin başlangıçtaki yaklaşımından farklılaştığını gösterir. Başlangıçta yalnızca kendi hayaline ulaşmaya çalışan Joe, artık başka birinin yaşam deneyimini önemsemektedir. 22’nin kıvılcımını bulması da belirli bir yeteneğe sahip olmasından değil, yaşamaya hazır hâle gelmesinden kaynaklanır.
Filmin son bölümünde Joe’ya yeniden dünyaya dönme fırsatı verilir. Joe, gelecekte ne yapacağını kesin olarak bilmediğini ancak hayatının her anını yaşayacağını ifade eder. Böylece Soul, yaşamın anlamını yalnızca bir hedefe ulaşmakla sınırlandırmayan bir anlatıyla sona erer. Film; müzik, ruhlar dünyası, kıvılcım ve günlük yaşamdan alınan küçük deneyimler aracılığıyla insanın yaşamla kurduğu ilişkiyi ele alır.
“I’m going to live every minute of it.”
“Hayatımın her dakikasını yaşayacağım.”
“Soul, insanın yaşamı boyunca ulaşmaya çalıştığı hedeflerin yanı sıra, o hedeflere ulaşmaya çalışırken içinde bulunduğu hayatı da fark etmesi gerektiğini anlatır.”
Film
Yapım yılı 2020
Yapım şirketi Pixar Animation Studios
Dağıtım Walt Disney Pictures
Yönetmen Pete Docter
Yardımcı yönetmen Kemp Powers
Senaryo Pete Docter, Mike Jones, Kemp Powers
Yapımcı Dana Murray
Süre 100 dakika
Tür Animasyon, fantastik, komedi, müzikal
kaynakçalar
https://movies.disney.com/soul?utm_source
https://www.filmink.com.au/unsung-auteurs-pete-docter/?utm_source
.https://press.disneyplus.com/disney-plus/soul/images?utm_source
Share this content:



Yorum gönder