Guillermo del Toro’nun Pinokyo’su

Guillermo del Toro’nun 2022 yılında izleyiciyle buluşan Guillermo del Toro Sunar: Pinokyo filmi, Carlo Collodi’nin 1883 yılında yayımlanan klasik eserini yeniden yorumlayan, stop-motion tekniğiyle hazırlanmış bir animasyon filmidir. Guillermo del Toro ve Mark Gustafson’ın birlikte yönettiği yapım, alışılmış Pinokyo anlatısından farklı olarak hikâyeyi 1930’ların faşist İtalya’sında konumlandırır. Film, bir kuklanın gerçek bir çocuğa dönüşme arzusundan çok daha fazlasını ele alarak sevgi, kayıp, özgürlük, itaat, kimlik ve ölüm gibi kavramlar üzerine düşündürür. Hikâye, Geppetto’nun oğlu Carlo’yu savaş sırasında gerçekleşen bir bombardımanda kaybetmesiyle başlar.

Gepetto’nun oğlu Carlo’yu kaybettiği an (09:45)

Oğlunun ölümünün ardından derin bir yas sürecine giren Geppetto, uzun bir süre hayata tutunmakta zorlanır. Yıllar sonra Carlo’nun mezarının yanındaki ağacı keserek bir kukla yapmaya karar verir.

Gepetto Carlo’nun mezarının başında yas tutuyor (11:00)

Bu kuklaya Pinokyo adını verir. Orman Ruhu’nun müdahalesiyle canlanan Pinokyo, dünyayı tanımaya ve hayatı anlamaya çalışan sıra dışı bir karakter olarak karşımıza çıkar.

Muhafız Pinokyo’ya hayat veriyor (16:42)

Pinokyo’nun dünyaya gelişi, beraberinde birçok soruyu da getirir. İnsan olmanın ne anlama geldiğini bilmeyen bu kukla, çevresindeki insanların davranışlarını gözlemleyerek doğruyu ve yanlışı öğrenmeye çalışır. Meraklı, hareketli, özgürlüğüne düşkün ve sorgulayıcı yapısıyla kendisine öğretilenleri olduğu gibi kabul etmek yerine anlamlandırmayı tercih eder. Geppetto ise oğlunun kaybıyla başa çıkamamış, Pinokyo’yu başlangıçta Carlo’nun yerine koymaya çalışan bir babadır. Ancak zamanla Pinokyo’nun Carlo olmadığını, kendine özgü bir kişiliğe sahip olduğunu kabul etmeyi öğrenir. Bu yönüyle film, ebeveyn sevgisinin bir başkasını değiştirmekten değil, onu olduğu gibi kabul etmekten geçtiğini gösterir.

Pinokyo’nun yolculuğunda karşılaştığı karakterler de filmin temel düşüncelerini şekillendirir. Sebastian J. Cricket, Pinokyo’ya yol göstermeye çalışan, bilgili ve sorumluluk sahibi bir cırcır böceğidir; zaman zaman kendi beklentileriyle hareket etse de onun vicdanını ve doğruyu bulma çabasını temsil eder.

Sebastian J. Cricket [ ilk göründüğü sahne (11:20)]

Kont Volpe ise hırslı, çıkarcı ve manipülatif tavırlarıyla Pinokyo’yu bir gösteri aracına dönüştürür. Volpe’nin yanında bulunan Spazzatura, başlangıçta korkak ve çekingen bir karakterken Pinokyo ile kurduğu dostluk sayesinde cesaretini keşfeder. Candlewick ise babası Podestà’nın katı kuralları altında yetiştirilen, başlangıçta itaatkâr bir çocuk olmasına rağmen zamanla kendi kararlarını sorgulamaya başlayan bir karakterdir. Podestà, otoriter tavırları ve koşulsuz itaat beklentisiyle faşist yönetimin baskıcı anlayışını temsil eder. Orman Ruhu ve Ölüm karakterleri ise yaşamın başlangıcı ve sonu arasındaki dengeyi hatırlatarak filmin felsefi yönünü güçlendirir.

Kont Volpes [ ilk göründüğü sahne (34:30)]

Filmde dikkat çeken önemli noktalardan biri, hikâyenin geçtiği dönemin siyasi atmosferidir. 1930’ların İtalya’sında faşist yönetimin etkisi, özellikle çocukların yetiştirilme biçimi ve toplumdaki itaat anlayışı üzerinden aktarılır. Podestà’nın oğlu Candlewick’i askerî disipline uygun biçimde yetiştirmeye çalışması, bireysel düşüncenin ve özgürlüğün nasıl baskı altına alındığını gösterir.

Podesta oğlunu Rahip ve Gepetto’ya tanıtıyor (29:40)

Pinokyo ise kuralları sorgulayan, kendisine söylenenleri anlamaya çalışan ve itaat etmek yerine kendi kararlarını vermek isteyen yapısıyla bu düzenin karşısında durur. Bu karşıtlık, filmin yalnızca bir çocuk hikâyesi olmadığını, aynı zamanda otorite ve bireysel özgürlük üzerine bir anlatı sunduğunu ortaya koyar.

Kilisede Pinokyo ilk kez halkın karşısına çıkınca gerçekleşen konuşma da bize bunu zaten gösterir :(25:30)

Candlewick: Kuklaysa ipleri nerde?

Podesta: Evet, seni kim kontrol ediyor tahta çocuk?

Pinokyo: Asıl seni kim kontrol ediyor.

Pinokyo’nun yaşadığı olaylar ilerledikçe ölüm kavramı da hikâyenin merkezine yerleşir. Ölümsüz olduğu için defalarca hayata dönebilen Pinokyo, her ölümünde Ölüm ile karşılaşır. Bu karşılaşmalar, ona yaşamın değerini ve seçimlerinin sonuçlarını anlaması için fırsat sunar.

Pinokyo’nun ilk kez öldüğü sahne (48:00)

Diğer karakterlerin aksine ölümsüz olması, başlangıçta bir avantaj gibi görünse de zamanla yaşamın sınırlı olmasının ne kadar kıymetli olduğunu fark etmesini sağlar.

Pinokyo’nun bu farkındalığa ulaşması, karşılaştığı zorluklar ve verdiği kararlarla şekillenir. Geppetto’nun kendisini bulabilmek için yaşadığı sıkıntıları gören Pinokyo, ona yardım edebilmek amacıyla Kont Volpe’nin sirkinde çalışmaya başlar Zamanla yalnızca kendisini eğlendiren ya da mutlu eden şeylerin peşinden gitmek yerine, sevdiği insanları korumanın ve verdiği sözlerin sorumluluğunu taşımanın önemini kavrar. Sirk deneyimi, Spazzatura ile kurduğu dostluk ve Candlewick ile yaşadığı karşılaşmalar, onun hem kendisini hem de çevresindeki insanları daha iyi tanımasını sağlar.

Pinokyo’nun sirk gösterilerinden bir sahne (01:14:00)

Filmin öne çıkan mesajlarından biri, insan olmanın dış görünüşle ya da kusursuzlukla ilgili olmadığıdır. Pinokyo, tahta bir kukla olmasına rağmen sevme, üzülme, hata yapma, öğrenme ve fedakârlık gösterme gibi insana özgü davranışlar sergiler. Geppetto’nun da onu olduğu gibi kabul etmeyi öğrenmesiyle birlikte hikâye, karşılıklı bir değişim sürecine dönüşür. Bu noktada film, bir çocuğun ebeveynini, bir ebeveynin de çocuğunu tanımasının ve kabul etmesinin önemini vurgular.

Gepetto’nun Pinokyo ile kavuşması (01:42:00)

Guillermo del Toro Sunar: Pinokyo, görsel anlatımı ve stop-motion tekniğinin sunduğu özgün atmosferiyle de dikkat çeker. Filmdeki karakterlerin ve mekânların el işçiliğiyle oluşturulmuş olması, hikâyeye kendine özgü bir doku kazandırır. Stop-motion tekniği sayesinde kuklaların hareketleri, yüz ifadeleri ve çevreleriyle kurdukları ilişkiler ayrıntılı biçimde aktarılır. Bu teknik, filmin yalnızca anlatısına değil, duygusal etkisine de katkıda bulunur.

Guillermo del Toro Sunar: Pinokyo, 2023 yılında En İyi Animasyon Filmi dalında Akademi Ödülü’nü kazanmış, aynı yıl BAFTA’da da En İyi Animasyon Film ödülüne layık görülmüştür. Bu başarılar, filmin teknik başarısının yanı sıra sanatsal anlatımının da takdir edildiğini göstermektedir.

Guillermo del Toro’nun Pinokyo filmi üzerine gerçekleştirdiği röportajdan bir görsel. CBC News,

Sonuç olarak Guillermo del Toro’nun Pinokyo yorumu, klasik bir masalı yeniden anlatmanın ötesine geçerek izleyiciyi yaşam, ölüm, sevgi, özgürlük ve kabul üzerine düşünmeye davet eder. Pinokyo’nun yolculuğu, gerçek bir çocuğa dönüşme arzusundan çok, kendisi olabilmeyi öğrenmesiyle anlam kazanır. Filmde verilen en önemli mesajlardan biri de bir insanı değerli kılan şeyin kusursuz olması değil, kendi kimliğiyle var olabilmesi ve başkaları için gösterebildiği sevgidir.

Kaynakça