Gülhane Parkı’ındaki Gotlar sütunu
Gotlar Sütunu’nun Tarihsel Arka Planı
Gotlar Sütunu, İstanbul’un tarihî yarımadasında, Gülhane Parkı içerisinde yer alan ve Roma döneminden günümüze ulaşan önemli anıtlardan biridir. Yaklaşık 18,5 metre yüksekliğindeki sütun, antik Byzantion kentinin akropol bölgesinin kuzeydoğu yamacında konumlanmaktadır. Tamamı Prokonnesos mermerinden (Marmara Adası mermeri) yapılmış olan anıt, İstanbul’un antik dönem geçmişini günümüze taşıyan önemli mimari kalıntılardan biri olarak değerlendirilmektedir (Speidel, 2024).
Anıtın tarihi, Roma İmparatorluğu’nun Gotlarla mücadele ettiği döneme dayanmaktadır. Gotlar, özellikle MS 3. yüzyıldan itibaren Roma İmparatorluğu’nun Tuna ve Balkan sınırlarında askerî ve siyasi açıdan önemli bir güç hâline gelmiştir. Roma imparatorları, kazandıkları askerî başarıları anıtlar, sütunlar ve yazıtlar aracılığıyla halka duyurmuş, bu yapılar aynı zamanda imparatorluk otoritesinin ve siyasi gücünün sembolleri olarak kullanılmıştır.
Gotlar Sütunu’nun hangi dönemde yaptırıldığı konusunda farklı tarihsel görüşler bulunmaktadır. Uzun süre Roma İmparatoru II. Claudius Gothicus’un (MS 268–270) Gotlara karşı kazandığı zaferle ilişkilendirilen sütun, günümüzde yeni araştırmalar ışığında yeniden değerlendirilmektedir. Michael Alexander Speidel’in 2024 yılında yayımlanan akademik çalışmasında, anıtın İmparator I. Konstantin tarafından Konstantinopolis’in kuruluş ve açılış süreciyle bağlantılı olarak MS 330 yılı civarında yaptırılmış olabileceği ileri sürülmektedir. Araştırmacıya göre sütun, Konstantin’in MS 328 veya 329 yıllarında Gotlara karşı kazandığı zaferi anmak amacıyla dikilmiş olabilir
Bu dönem, Byzantion kentinin Konstantin tarafından yeniden düzenlenerek Roma İmparatorluğu’nun yeni başkenti Konstantinopolis’e dönüştürüldüğü tarihsel süreci kapsamaktadır. Yeni başkent, yalnızca siyasi bir merkez olarak değil, Roma İmparatorluğu’nun gücünü ve devamlılığını temsil eden bir kent olarak da şekillendirilmiştir. Gotlar Sütunu’nun bu dönemde dikilmiş olabileceği düşüncesi, anıtın yalnızca askerî bir zaferi değil, yeni başkentin siyasi kimliğini de temsil etmiş olabileceğini göstermektedir.
Yaklaşık 18,5 metre yüksekliğe sahip olan Gotlar Sütunu, üç basamaklı bir kaide üzerine yerleştirilmiş yüksek bir kaide bloğu, tek parça mermerden oluşan sütun gövdesi ve Korint düzenindeki başlıktan meydana gelmektedir. Sütunun yaklaşık 15 metre uzunluğundaki gövdesi, herhangi bir yiv veya yoğun bezeme taşımayan sade bir yüzeye sahiptir.
Üst bölümünde bulunan Korint başlık, akantus yapraklarından oluşan bitkisel bezemeleriyle dikkat çeker. Başlığın üst kısmında yer alan kartal figürü ise Roma sanatında imparatorluk gücü ve askerî otoriteyle ilişkilendirilen sembollerden biridir. Başlığın Severuslar döneminden kalmış daha eski bir mimari parçanın yeniden kullanılmasıyla oluşturulmuş olabileceği de araştırmalarda belirtilmektedir
Watercolor by Hüseyin Rıfat Çeteci (1861-1939)
The Byzantine Legacy arşivinde bu çalışma, 1861–1939 yılları arasında yaşamış ressam Hüseyin Rıfat Çeteci’ye ait bir suluboya olarak tanıtılmaktadır. Ayrıca sanatçının 1930 tarihli, Gülhane Parkı, Gotlar Sütunu başlıklı suluboya eseri, 2016 yılında yayımlanan bir müzayede kataloğunda 38,5 × 26,5 cm ölçüleriyle kayıt altına alınmıştır. Bu kayıt, sütunun yalnızca tarihsel bir anıt olarak değil, İstanbul’un kent peyzajının sanatsal temsillerinden biri olarak da ele alındığını göstermektedir.
📍 GÜLHANE PARKI: https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=G%C3%BClhane+Park%C4%B1%2C+Fatih%2C+%C4%B0stanbul%E2%81%A0%EF%BF%BC
https://www.thebyzantinelegacy.com/goths-column
https://www.turkiyenintarihieserleri.com/?oku=595
Share this content:
Yorum gönder